Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Energetika İnstitutu öz başlanğıcını 1933-cü ildə SSRİ Elmlər Akademiyasının Azərbaycan bölməsində Bakı şəhərində Energetika Sektorunun yaradılmasından ğötürmüşdür.

Energetika Sektorunun fəaliyyəti respublikanın su-energetika resurslarının təyin olunmasına, onların enerjisistemdə effektiv istifadəsi üçün metodların işlənməsinə, enerjisistemin xüsusi rejimlərinin öyrənilməsi və onların hesabat metodlarının işlənməsinə, neft sənayesinin energetika və avtomatika məsələlərinə, ideal qazdan az fəqlənən qazların termodinamikasının tədqiqinə və neft karbohidrogenlərinin və onların fraksiyalarının ümumiləşmiş hal tənliklərinin işlənməsinə yönəldilmişdi.

1941-ci ildə SSRİ Nazirlər Kabinetinin Qərarı ilə Energetika Sektoru Azərbaycan Elmlər Akademiyasının Elmi-Tədqiqat Energetika İnstitutuna (ETEİ) çevrildi. Bu dönəmdə institutda su və külək-energetik resursların təyini və onlardan səmərəlı istifadə, respublika enerjisisteminin strukturunun və onun Cənubi Qafqaz respublikalarının enerjisistemləri ilə əlaqələrinin təyini, neft sənayesinin energetika məsələləri üzrə tədqiqatlar aparılmışdır. Sonralar bir çox elmi tədqiqatlar yeni iri elektrik stansiyalarının və elektrik veriliş xəttlərinin tikintisi, böyük sənaye qovşaqlarının meydana gəlməsi ilə əlaqədar olaraq respublika enerjisisteminin inkişafının aktual məsələri ilə təyin olunurdular.

1963-cü ildə Energetika İnstitutu İ.Q.Yesman adına Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Energetika İnstitutu adı altında SSRİ Energetika və Elektrikləşdirmə Nazirliyinin tabeçiliyinə verildı.

Elmi mövzular SSRİ Hökumət orqanlarının ümumittifaq və sahə elmi proqramlarına uyğun tərtib olunmağa başlandı. Ümumi energetika sahəsində və başqa sahələrdə aşağıdakı istiqamətlərdə tədqiqatlar inkişaf etdirildi: respublikanın yanacaq-energetika balansının tərtibi və onun əsasında xalq təsərrüfatının ayrı-ayrı sahələrinin inkişafı (sənaye, kənd təsərrüfatı, kommunal-məişət xidmətləri və s.); elektron hesablama maşınları və yeni, müasir modelləşdirmə metodları əsasında enerjisistemin mürəkkəb rejimlərinin idarə olunması; yeni elektrokimyəvi prinsiplər əsasında cihazların və informasiya-ölçmə sistemlərinin yaradılması; suyun və buxarın istilik mübadiləsi və istilik-fiziki tədqiqatı, dəniz suyunun və duzlu suyun istilik elektrik stansiyalarında istifadəsinin tədqiqi; qısa qapanma cərəyanlarını yeni məhdudlaşdırma metodları əsasında enerji avadanlığının etibarlılığının artırılması metodları; yüksək gərginlik xətlərinin ildırımdan effektiv müdafiə sistemlərinin işlənməsi; ətraf mühitin qorunması üzrə tədqiqatlar; bərpa olunan enerji mənbələrindən (külək enerjisi, heotermal istilik mənbələri) istifadə; yüksək gərginlikli elektrik xəttlərinin insanlara və mexanizmlərə təsirindən effektiv müdafiəni təmin edən işləmələr və s.

SSRİ dağılandan və Azərbaycan Respublikası öz müstəqilliyinə qovuşduqdan sonra (1992-ci il) AzETEİ müstəqil elmi təşkilat kimi fəaliyyət göstərməyə başladı.

Elmi mövzuların əsas istiqaməti Azərbaycan Respublikasının elektroenergetika sahəsinin problemləri ilə onun fəaliyyətinin və inkişafının iqtisadi və texniki problemləri, enerjinin istehsalı və istehlakının səmərəliliyinin təmini problemləri ilə təyin olunur.

«Bakıhidrolayihə» institutu 1945-ci ilin iyul ayında SSRI ålåktrik stansiyaları Õalq Komissarlığının müvafiq qərarı ilə Mingəçåvir su-ålåktrik stansiyasının tikintisinin bərpası və bununla əlaqədar layihə-småta sənədlərini hazırlamaq üçün yaradılmışdır.

Bu sahədə yåganə ålmi-praktiki qurum kimi fəaliyyət göstərən institut zəngin təcrübə toplamış, öz sıralarını təcrübəli mütəõəssislərlə möhkəmləndirmiş, fəaliyyət dairəsini gåtdikcə gånişqləndirərək, təkcə råspublikada dåyil, åləcə də bir çoõ ölkələr üçün su qovşaqlarının komplåks layihəsini hazırlamaq statusuna yüksəlmişdir.

Institutun layihələri əsasında Àzərbaycanda Mingəçåvir, Varvara, Şəmkir, Tərtər, Yånikənd su-ålåktrik stansiyaları, İranla müştərək Àraz və Mil-Muğan su qovşaqları, Iranda Muğan magistral kanalı və SÅS, Dağıstanda Çir-Yurd ¹1 və ¹ 2, Çirkåy və Yårgåbil, Vyåtnamda Tkak-Ba və Õoa-Bin SÅS-ləri və sairə inşa ådilib, istifadəyə vårilmişdir. Bu möhtəşəm su qurğuları bu gün də həmin ölkələrin iqtisadiyyatında öz mühüm rolunu oynamaqdadır.

«Bakıhidrolayihə» institutunda yuõarıda adı çəkilən komplåks su qovşaqlarının layihələndirilməsindən əlavə bir nåçə sõåm də işlənilmişdir. Bunlardan – «Àzərbaycanın su åhtiyatlarının mühafizəsi və istifadəsinin baş sõåmi», Kür çayının orta aõarının komplåks istifadəsi sõåmi», «Sulak çayının su åhtiyatlarının istifadə sõåmi», «Àraz çayının su åhtiyatlarından istifadə sõåmi», «Àzərbaycan råspublikasında su-ålåktrik stansiyalarının və hidroakkumulyasiya stansiyalarının yårləşdirilməsi sõåmi», «Kür çayı hövzəsinin su åhtiyatlarından komplåks istifadə və mühafizə sõåmi»nin «Ånårgåtika bölməsi» ni və sairəni misal göstərmək olar. Åyni zamanda, institutun mütəõəssisləri tərəfindən Àzərbaycanda ånårgåtikanın və o cümlədən kiçik ånårgåtikanın potånsialını və tikintisi zəruri olan birinci növbəli obyåktləri müəyyən åtmək məqsədi ilə, «Kiçik ånårgåtikanın inkişafının əsas istiqamətlərinin tåõniki-iqtisadi əsaslandırılması» layihəsi və «Àzərbaycan Råspublikasında hidroånårgåtikanın inkişaf proqramı» da işlənib hazırlanmışdır.

Kåçən əsrin 80-ci illərinin birinci yarısında «Àraz çayının su åhtiyatlarından komplåks istifadə sõåmi»nə əsasən, sərhəd Àraz çayı üzərində tikiləcək Õudafərin və Qız-Qalası su qovşaqlarının tåõniki layihələri yårinə yåtirilmişdir. Bu layihələr kåçmiş sovåtlər birliyinin, həmçinin Iran Islam Råspublikasının səlahiyyətli təşkilatları tərəfindən baõılıb təsdiq ådilmişdi. Hal-hazırda, institutun əməkdaşları, 1992-ci ildə IIR ilə bağlanmış ikitərəfli müqaviləyə uyğun olaraq, Àraz çayı üzərində Õudafərin və Qız-Qalası su qovşaqlarının Iran ərazisində yårləşən hidrotåõniki qurğularına aid işçi cizgilərinin hazırlanması ilə məşğuldur.

1990-2004-cü illər ərzində «Bakıhidrolayihə» institutu tərəfindən hazırlanmış Àzərbaycan ərazisində Tovuz, Mil, Vayõır, Àrpaçay, Ordubad, Litvada Kayşador, Mərakåşdə Kudial-Ål Porfa, su qovşaqlarının layihələri, Vyåtnam Råspublikasında Tõak-Ba su-ålåktrik stansiyasının avadanlıqlarının modårnləşdirilməsi ilə əlaqədar hazırlanmış layihə və başqaları öz vaõtında və yüksək kåyfiyyətlə sifarişçiyə təqdim olunmuşdur.

Iran Islam Råspublikasının Şərqi Àzərbaycan Ərdəbil Rågional Su Təsərrüfatı Şirkəti ilə bağlanmış müqaviləyə əsasən, «Bakıhidrolayihə» institutunun mütəõəssisləri on ildən artıq müddətdir ki, orada tikilən irriqasiya təyinatlı Nəhənd, Param, Uştula, Əhər, Yamçı, Əcəbşir, Vənyar, 1 və 2 saylı Tac-Yar su qovşaqları , 1 və 2 saylı Yamçı kanalları üzrə, Təbriz agroportu sahəsindəki sugötürücü bəndi üzərində, åləcə də Õürrəmdaraq, Mårkid, Səhənd bəndlərində gåoloji-aõtarış işlərini yårinə yåtirir.

Institutun õarici ölkələrlə əməkdaşlığı bu gün də davam åtdirilməkdədir. 1995-ci ildən Təbriz şəhərində «Bakıhidrolayihə» institutunun daimi nümayəndəliyi fəaliyyət göstərir.

ÀBB Ponår Gånåration Ltd, Badån-Isvåçrə firması ilə 1999-cu ildə, institutun mütəõəssisləri uzun müddət istismarda olan avadanlıqları mənəvi və fiziki cəhətdən köhnəlmiş 1 saylı Bakı Istilik Ålåktrik Mərkəzinin tåõniki modårnləşməsi layihəsini işləyib hazırlamış, birinci blokun layihəsi õarici sifarişçi tərəfindən yüksək qiymətləndirilmiş və 2000-ci ildə həmin paramåtrlərlə ikinci blokun da layihəsinin hazırlanması instituta tapşırılmışdı.

Institutun layihələri əsasında inşa olunmuş və uzun müddət müvəffəqiyyətlə istismar olunan çoõsaylı hidrotåõniki qurğular, layihələrin həyata kåçirilməsində tåõniki tərəqqinin ardıcıl və davamlı tətbiqi õalq təsərrüfatının mühüm obyåktlərində iqtisadi səmərəliliyin yüksəldilməsi, iståhsalatda işlədilən matårialların azaldılması sahəsindəki fəaliyyəti, bu təşkilatın öz «dəsti-õətti» olduğuna əyani sübutdur.

1997-ci ildən «Bakıhidrolayihə» institutu Àvropa birliyinin «TÀCIS» proqramı üzrə məsləhətçisidir.

Båynəlõalq əlaqələrə görə institut 1981-ci ildə «Qızıl Mårkuri» kiçik håykəli ilə, 2005-ci ilin fåvral ayında isə kåyfiyyət və yåni tåõnologiyalar üzrə Båynəlõalq «Àrch of Åuropå» qızıl mükafatına layiq görülmüşdür.

Keçmiş SSRİ-nin ümumi ittifaq elmi-tədqiqat “Enerjilayihə” institutunun Azərbaycan bölməsi 1963-cü ildə yaradılıb.

1991-ci ildə bölmənin əsasında müstəqil “Enerjilayihə” institutu təşkil olunub.

1997-ci ildə Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Energetika və Azərbaycan Enerjilayihə institutları birləşdirilərək onların əsasında “Azərbaycan Elmi-Tədqiqat Energetika və Enerjilayihə” institutu yaradılıb.

Bu institutun tərkib hissəsi olan keçmiş “Enerjilayihə” institutu hal-hazırda “Elektrikşəbəkə” bölməsi kimi fəaliyyət göstərir.

Bölmənin 43 illik fəaliyyəti ərzində 4000-dən çox layihə yerinə yetirilib. Layihələrin əksər hissəsi yeni 330, 220, 110 və 35 kV-lik qapalı və açıq tipli yarımstansiyaların və 500-35 kV-lik elektrik veriliş kabel və hava xəttlərinin tikilməsinə aiddir. Bunların arasında qapalı “220 kV Sənaye qovşağı YS”, açıq tipli “330 kV Xaçmas YS”, “110 kV Sanqaçal YS”, “500-330 kV AzDRES-Abşeron HX”, “220 kV Şimal DRES-Hövsan HX” vacib və çətin layihələri qeyd etmək olar.

Bununla yanaşı bölmədə bir çox mövcud yarımstansiyaların və xəttlərin yenidən qurulmasına aid layihələr də yerinə yetirilib.

Bölmə öz layihələrində müasir yerli və xarici avadanlıqların istifadəsinə üstünlük verir və bu səbəbdən Rusiya, Almaniya, Fransa, Çin, İran, Türkiyə firmaları ilə sıx əməkdaşlıq edir və bu ölkələrin firmalarının mühəndisləri ilə bir çox birgə layihələr yerinə yetirilib.

“Elektrikşəbəkə” bölməsində 5 şöbə fəaliyyət göstərir:

1. “Elektrik verilişi xətlərinin layihələndirilməsi şöbəsi (EVX) 35 və  

     yüksək gərginlikli  EVX”

2. “Yarımstansiyaların layihələndirilməsi şöbəsi”

3. “Rele mühafizəsi və avtomatlaşdırılmış idarəetmənin 
        layihələndirilməsi” şöbəsi

4. “Enerjisistemin perspektiv inkişafı sxeminin layihələndirilməsi” 
        şöbəsi

5. “Layihədən əvvəl tədqiqat” şöbəsi 

     Bölmə tərəfindən layihələndirilmiş   
        ən iri obyektlər aşağıdakılardır:

1. 330/110/10 kV Xaçmas YS – tender 
       sənədləri

2. 220/110/10 kV Sumqayıt Sənaye  
       Qovşağı YS (qapalı 220 və 110 kV 
       paylayıcı quruluşları ilə)

3. 220/35/6 kV Nizami YS (qapalı 220 
        və 35 kV paylayıcı quruluşları ilə)

4. 220/110/10 kV Müşviq YS

5. 330/230/110/35 kV İmişli YS

6. 220 kV İmişli – Zabrat – Sənaye 
       qovşağı EVX

7. 110 kV Ağstafa – Gədəbəy EVX